Mexanika — fizikaning eng qadimiy va asosiy bo‘limlaridan biri bo‘lib, jismlarning harakati va ular o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirni o‘rganadi. Uning asosiy vazifasi — tabiatda sodir bo‘ladigan mexanik jarayonlarni (harakat, kuch, muvozanat, tebranish, inersiya va boshqalar) qonuniyatlar asosida tushuntirishdir.
Mexanikaning asosiy yo‘nalishlari:
-
Kinematika – jismlarning harakatini faqat geometrik nuqtai nazardan, ya’ni vaqt va makondagi o‘zgarishlarni o‘rganadi. Masalan: tezlik, tezlanish, yo‘l, vaqt tushunchalari.
-
Dinamika – jismlarning nima sababdan harakatlanishini, ya’ni kuchlar ta’sirini va harakat qonunlarini o‘rganadi. Bu bo‘lim Nyuton qonunlariga asoslanadi.
-
Statika – jismlar muvozanatini, ya’ni kuchlar ta’sirida jism harakatlanmasdan turadigan holatlarni tahlil qiladi.
-
Qattiq jism mexanikasi – jismning shakli va hajmini hisobga olib, aylanma va murakkab harakatlarini o‘rganadi.
-
Suyuqliklar va gazlar mexanikasi (gidrostatika, gidrodinamika, aerodinamika) – suyuq va gazsimon moddalarning xossalari va harakat qonuniyatlarini o‘rganadi.
Mexanikaning amaliy ahamiyati:
-
Muhandislikda: mashina va mexanizmlarni loyihalashda.
-
Transportda: avtomobil, samolyot, kema harakatini tushunishda.
-
Tibbiyotda: inson tanasining muskullari va bo‘g‘imlaridagi mexanik jarayonlarni tahlil qilishda.
-
Astronomiyada: sayyora va yulduzlarning harakatini hisoblashda.
