Organlar va organlar sistemasi tirik organizmning asosiy tuzilma va funksional birliklarini tashkil etadi. Har bir organ – bu ma’lum shakl va tuzilishga ega bo‘lgan, bir yoki bir nechta turdagi to‘qimalardan tuzilgan hamda aniq vazifani bajaradigan tuzilma hisoblanadi. Masalan, yurak – qon haydash uchun, o‘pka – nafas olish va gaz almashinuvi uchun, jigar – moddalar almashinuvi va zararli moddalardan tozalash uchun xizmat qiladi. Organlar o‘zaro birlashib, murakkab vazifalarni bajaruvchi tizimlarni (sistemalarni) hosil qiladi.
Organlar sistemasi – birgalikda yagona maqsadga yo‘naltirilgan faoliyat yuritadigan organlar majmuasidir. Masalan:
-
Nafas olish sistemasi – burun bo‘shlig‘i, hiqildoq, traxeya, bronx va o‘pkadan iborat bo‘lib, organizmni kislorod bilan ta’minlaydi va karbonat angidridni chiqarib yuboradi.
-
Qon aylanish sistemasi – yurak va qon tomirlar orqali butun tana bo‘ylab qon aylanishini ta’minlaydi.
-
Ovqat hazm qilish sistemasi – og‘iz bo‘shlig‘i, qizilo‘ngach, oshqozon, ichaklar, jigar, oshqozon osti bezidan iborat bo‘lib, oziq moddalarning parchalanishi va o‘zlashtirilishini amalga oshiradi.
-
Nerv sistemasi – bosh miya, orqa miya va nerv tolalari orqali organizmdagi barcha jarayonlarni boshqaradi va muvofiqlashtiradi.
-
Muskul-skelet sistemasi – suyaklar, bo‘g‘imlar va mushaklar yordamida tana harakatini ta’minlaydi va unga tayanch bo‘lib xizmat qiladi.
