Inson — ongli mavjudot bo‘lib, aqli, tafakkuri, qalbi va irodasi bilan boshqa mavjudotlardan farq qiladi. U ijtimoiy munosabatlar jarayonida shakllanadi va o‘zini jamiyatda namoyon etadi. Insonning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:
-
Ong va tafakkur egasi – atrofdagi voqelikni anglab, uni o‘zgartira oladi.
-
Ma’naviy mavjudot – ezgulik, go‘zallik, haqiqat kabi qadriyatlarga intiladi.
-
Ijtimoiy mavjudot – boshqa insonlar bilan hamkorlikda yashaydi va rivojlanadi.
-
Mas’uliyat egasi – o‘z xatti-harakatlari oqibatlarini anglab, javobgarlikni his qiladi.
Axloq tavsifi
Axloq – bu jamiyatda odamlarning o‘zini qanday tutishi, yaxshi-yomonni ajratishi, odob-odob qoidalariga rioya etishidir. U qadriyatlar, urf-odatlar va ma’naviy me’yorlar asosida shakllanadi. Asosiy jihatlari:
-
Ezgu g‘oyalar – halollik, rostgo‘ylik, adolat, mehr-oqibat.
-
Qoidalarning majmui – odamlarning bir-biriga munosabatini tartibga soladi.
-
Tarbiya va tajriba – axloq oilada, maktabda va jamiyatda o‘rgatiladi.
-
Jamiyat barqarorligi – yaxshi axloq ijtimoiy birdamlik va totuvlikni ta’minlaydi.
Inson va axloqning uzviy bog‘liqligi
-
Insonning haqiqiy komilligi uning axloqida namoyon bo‘ladi.
-
Axloqiy me’yorlarga amal qilgan shaxs jamiyatda hurmat qozonadi.
-
Axloqsizlik esa inson sha’nini tushiradi va ijtimoiy muammolarni keltirib chiqaradi.
-
Demak, insoniyat taraqqiyoti axloqiy qadriyatlarga sodiqlik orqali yuzaga chiqadi.
